ژئوسنتتیک چیست و چه نقشی در مهندسی عمران دارد؟
ژئوسنتتیک (Geosynthetic) به مجموعهای از مصالح مهندسی گفته میشود که از مواد پلیمری ساخته شده و در تماس مستقیم با خاک، سنگ یا سایر مصالح ژئوتکنیکی قرار میگیرند. هدف اصلی استفاده از ژئوسنتتیکها بهبود عملکرد خاک، افزایش پایداری سازهها و کاهش هزینههای اجرایی پروژههای عمرانی است. این محصولات امروزه به بخش جداییناپذیر پروژههای راهسازی، ساختمانسازی، سدسازی و محیطزیست تبدیل شدهاند.
مواد اولیه ژئوسنتتیکها معمولاً شامل پلیاتیلن، پلیپروپیلن و پلیاستر است که مقاومت بالایی در برابر عوامل شیمیایی، رطوبت و شرایط محیطی دارند.
انواع ژئوسنتتیک و کاربرد هر کدام
ژئوسنتتیکها بر اساس شکل، ساختار و عملکرد به چند دسته اصلی تقسیم میشوند که هر کدام نقش خاصی در پروژههای عمرانی دارند.
1. ژئوتکستایل
ژئوتکستایلها بهصورت بافته یا نبافته تولید میشوند و برای جداسازی، فیلتراسیون، زهکشی و محافظت کاربرد دارند. این محصول یکی از پرمصرفترین انواع ژئوسنتتیک است.
2. ژئوگرید
ژئوگریدها دارای ساختار شبکهای هستند و بیشتر برای مسلحسازی خاک و افزایش ظرفیت باربری در راهسازی و دیوارهای حائل استفاده میشوند.
3. ژئوممبران
ژئوممبرانها ورقهای نفوذناپذیر هستند که برای عایقکاری و جلوگیری از نشت آب یا مواد شیمیایی در استخرها، سدها و محلهای دفن زباله به کار میروند.
4. ژئونت
ژئونتها ساختاری سهبعدی دارند و معمولاً برای زهکشی سریع و هدایت آب در سازههای زیرزمینی استفاده میشوند.
5. ژئوپوششها و دیمپل شیت
این محصولات برای کنترل رطوبت، زهکشی و محافظت از سازههای مدفون کاربرد دارند.
عملکردهای اصلی ژئوسنتتیکها
ژئوسنتتیکها بسته به نوع خود میتوانند یک یا چند عملکرد زیر را ایفا کنند:
-
جداسازی لایههای مختلف خاک
-
فیلتراسیون و جلوگیری از عبور ذرات ریز
-
زهکشی و هدایت آب
-
مسلحسازی و افزایش مقاومت خاک
-
عایقکاری و آببندی
-
محافظت از سازهها و لایههای حساس
کاربرد ژئوسنتتیک در پروژههای عمرانی
ژئوسنتتیکها در طیف وسیعی از پروژهها مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله:
✔ راهسازی و بزرگراهها
برای افزایش عمر روسازی و کاهش نشست بستر.
✔ سدسازی و پروژههای آبی
جهت کنترل نشت آب و جلوگیری از فرسایش خاک.
✔ ساختمانسازی و سازههای زیرزمینی
در فونداسیون، دیوارهای زیرزمین و پارکینگها.
✔ محیطزیست و مدیریت پسماند
در محلهای دفن زباله و تصفیهخانهها برای جلوگیری از آلودگی خاک و آب.
✔ محوطهسازی و بام سبز
برای زهکشی، جداسازی لایهها و محافظت از عایقها.
مزایای استفاده از ژئوسنتتیکها
استفاده از ژئوسنتتیکها مزایای قابل توجهی به همراه دارد که باعث گسترش روزافزون کاربرد آنها شده است:
-
کاهش هزینههای اجرایی
-
افزایش دوام و عمر مفید سازهها
-
سرعت بالای اجرا
-
کاهش مصرف مصالح طبیعی
-
عملکرد مهندسی قابل پیشبینی
-
سازگاری با محیط زیست
